Uçakta kulak tıkanması, kabin basıncı değişirken orta kulaktaki basıncın yeterince hızlı eşitlenememesiyle oluşur. En sık iniş sırasında hissedilir; dolgunluk, uğultu, geçici işitme azalması ve bazen keskin ağrı yapabilir.
Çoğu kişide yutkunma, esneme ve çene hareketleriyle kısa sürede düzelir. Özellikle nezle, alerji veya sinüs tıkanıklığı varsa önceden hazırlık yapmak yolculuğu belirgin biçimde rahatlatır.
Kulak neden tıkanır?
Orta kulak ile boğazın arka kısmı arasında östaki tüpü adı verilen dar bir kanal bulunur. Bu kanal yutkunurken kısa süre açılır ve kulak zarının iki tarafındaki basıncı dengeler. Uçak yükselirken ve alçalırken kabin basıncı değiştiği için kanalın daha sık çalışması gerekir.
İnişte dış basınç artarken orta kulağa hava girmesi gerekir. Kanal şişlik nedeniyle açılamazsa kulak zarı içeri doğru gerilir ve ağrı oluşur. Çocukların kanalları daha dar olduğu için etkilenmeleri daha kolaydır.
Kalkış ve inişte yutkunmayı artırın
Su içmek, sakız çiğnemek veya şekersiz bir pastil emmek yutkunma sayısını artırır. Özellikle iniş duyurusu yapıldığında bu hareketlere başlamak, basınç farkı büyümeden kulağın uyum sağlamasına yardım eder.
Sakız tek başına sihirli bir çözüm değildir; asıl işe yarayan yutkunma ve çene hareketidir. Ağrı başlarsa küçük yudumlarla su içmek ve bilinçli olarak birkaç kez esnemek daha etkili olabilir.
Valsalva manevrası nasıl yapılır?
Burnunuzu parmaklarınızla kapatın, ağzınızı kapalı tutun ve sanki burnunuzdan çok hafif nefes verecekmişsiniz gibi nazikçe basınç uygulayın. Kulakta küçük bir açılma hissi oluştuğunda işlemi bırakın. Sert üflemek kulağa zarar verebileceği için güç kullanmayın.
Bu manevrayı ağrı şiddetlenmeden, birkaç saniyelik kısa denemeler halinde yapmak daha uygundur. Yakın zamanda kulak ameliyatı geçirenler veya kulakla ilgili özel bir hastalığı olanlar, yolculuk öncesinde doktorlarının önerisini almalıdır.
Uyumak neden tıkanmayı artırabilir?
İniş sırasında uyuduğunuzda daha az yutkunur ve esnersiniz. Bu nedenle özellikle kulakları hassas olan kişilerin inişten yaklaşık yarım saat önce uyanık kalması yararlıdır.
Kulaklıkla yüksek ses dinlemek tıkanıklığı açmaz ve ağrıyı maskeleyebilir. Ses seviyesini düşük tutun; basınç değişimini fark ettiğiniz anda yutkunma hareketlerine başlayın.
Nezle veya alerji varken uçmak
Burun ve boğaz çevresindeki şişlik östaki tüpünün açılmasını zorlaştırır. Uçuştan önce yeterli su içmek ve burnu nazikçe temizlemek rahatlatabilir. Tuzlu su içeren burun spreyleri bazı kişilerde kuruluk ve yoğun salgıyı azaltmaya yardımcı olur.
Burun açıcı ilaçlar herkes için uygun değildir. Tansiyon, kalp hastalığı, gebelik veya düzenli ilaç kullanımı varsa gelişigüzel ürün kullanılmamalıdır. İlaç gerekip gerekmediğini eczacı veya doktorla değerlendirmek daha güvenlidir.
Basınç dengeleyici kulak tıkaçları işe yarar mı?
Uçuş için üretilen filtreli kulak tıkaçları, basınç değişiminin kulağa daha yavaş ulaşmasını hedefler. Bazı yolcularda rahatlama sağlar fakat yutkunma ve basınç eşitleme ihtiyacını tamamen ortadan kaldırmaz.
Tıkaçları üreticinin tarif ettiği zamanda takın. İniş başlamadan hemen önce takmak yerine kabin ekibinin alçalma duyurusunu takip etmek daha uygundur. Tıkacın temiz ve doğru boyutta olması da önemlidir.
Bebekler ve çocuklar için ne yapılabilir?
Bebeklerde emme hareketi yutkunmayı artırır. Kalkış ve özellikle iniş sırasında beslenme, biberon veya emzik yardımcı olabilir. Çocuğu sırf iniş boyunca uyusun diye beslenme düzenini zorlamak yerine uyanık ve sakin tutmaya çalışın.
Daha büyük çocuklara su içme, esneme ve burnu kapatıp çok hafif basınç uygulama oyuna dönüştürülerek öğretilebilir. Çocuk şiddetli ağrı söylüyorsa zorla manevra yaptırmayın.
Uçuş sonrası tıkanıklık ne kadar sürer?
Hafif tıkanıklık genellikle dakikalar veya birkaç saat içinde azalır. Yutkunmak, ılık duş almak ve dinlenmek rahatlatabilir. Kulağa pamuklu çubuk veya başka bir cisim sokmak sorunu çözmez; kulak kanalına zarar verebilir.
Şiddetli ağrı, baş dönmesi, kulaktan sıvı veya kan gelmesi, belirgin işitme kaybı ya da bir günden uzun süren yoğun tıkanıklık varsa sağlık kuruluşuna başvurun. Sık uçan ve her seferinde ciddi ağrı yaşayan kişilerin kulak burun boğaz değerlendirmesi yaptırması uygun olur.